Palavras-chave
Estratégia sindical
Globalização neoliberal
Métricas
Como Citar
Resumo
A década de 1990 assistiu a uma mudança na composição da indústria turca. Muitas pequenas empresas enriqueceram, em toda a Anatólia, ao encontrarem um nicho nas cadeias globais de commodities em constante expansão da era da globalização neoliberal. O movimento sindical, porém, não conseguiu adaptar-se a esse novo padrão de relações industriais. Este artigo analisa a dinâmica social e os mecanismos políticos dessa inércia sindical e argumenta que os sindicatos tradicionais, formados durante a era da industrialização liderada pelo Estado e, posteriormente, da substituição de importações, desenvolveram uma incapacidade arraigada de se organizar nas pequenas empresas industriais típicas dos elos das cadeias globais de commodities espalhadas por toda a Anatólia. No entanto, recentemente, surgiu um novo tipo de militância, criando oportunidades esporádicas para a revitalização do movimento sindical.
Referências
Adaman, F., Buğra, A., & İnsel, A. (2009). Societal context of labor union strategy: the case of Turkey. Labor Studies Journal, 34(2), 168–188. https://doi.org/10.1177/0160449X07309937
Akkaya, Y. (2007). İşçi Hareketinin ve Örgütlenmenin İhmal Edilen Alanı veya Bir İmkan Olarak Enformel Gruplar/Örgütler. In F. Sazak (Ed.), Türkiye’de Sendikal Kriz ve Sendikal Arayışlar (pp. 209–236). EPOS.
Albo, G. (2009). The crisis of neoliberalism and the impasse of the union movement. Development Dialogue, 51, 119–131. https://www.daghammarskjold.se/wp-content/uploads/2009/01/Development_Dialogue_51.pdf
Aydın, Z. (2021). 68’in İşçileri. Ayrıntı Yayınları.
Baccaro, L., Hamann, K., & Turner, L. (2003). The politics of labour movement revitalization: the need for a revitalized perspective. European Journal of Industrial Relations, 9(1), 119–133. https://doi.org/10.1177/095968010300900145
Bağımsız Maden İşçileri Sendikası (2019, Ekim 5). Soma 3500 tazminat ve emeklilik mağduru işçilerin Ankara yürüyüşü başladı. https://bagimsizmaden.org/2019/10/05/soma-3500-tazminat-ve-emeklilik-magduru-iscilerin-ankara-yuruyusu-basladi/
Bilimciler, B. (2015). AKP’li Yıllarda Emeğin Durumu. Yordam Kitap.
Birelma, A. (2017). Subcontracted employment and the labor movement’s responseTurkey. In P. Durrenberger (Ed.), Uncertain times: Anthropological approaches to labor in a neoliberal world (pp. 261-286). University Press of Colorado. https://doi.org/10.5876/9781607326311.c010
Birelma, A. (2019). Working-class entrepreneurialism: perceptions, aspirations and experiences of petty entrepreneurship among male manual workers in Turkey. New Perspectives on Turkey, 61, 45–70. https://doi.org/10.1017/npt.2019.18
Çelik, A. (2007). Yeni sorun alanları, eğilimler ve arayışlar. In F. Sazak (Ed.), Türkiye’de sendikal kriz ve sendikal arayışlar. EPOS.
Çelik, A. (2010). Vesayetten siyasete Türkiye’de sendikacılık (1946-1967). İletişim Yayınları.
Cengiz, K. (2013). “Yav İşte Fabrikalaşak”. Anadolu sermayesinin oluşumu: Kayseri-Hacılar örneği. İletişim Yayınları.
Cornfield D. B., & McCammon, H. J. (2013) (Eds). Labor revitalization: Global perspectives and new initiatives. JAI Press.
Coşkun, M. K., & Şentürk, B. (2012). Tekel işçilerinin varoluşsal ikilemi: “Ölmek var dönmek yok”. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(3), 57–74. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002255
della Porta, D. (2022). Back to the 1960s? Alessandro Pizzorno’s contribution to understanding the labor movement revival then and now. Capital & Class, 47(1), 29–42. https://doi.org/10.1177/03098168221137000
Doğan, M. G. (2005). Darbe sonrası yeni birikim rejimine geçişte örgütlü işçi hareketinin geriletilmesinin işlevselliği. Eğitim Bilim Toplum, 3(12), 20–39.
Doğan, M. G. (2010). Labor resistance against neoliberal challenges to the traditional trade unionism in Turkey: 1986-1991. (PhD Thesis). Boğaziçi University Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Doğan, M. G. (2013). The deradicalization of organized labor. In İ. Akça, A. Bekmen, & B. A. Özden (Eds.), Turkey reframed: Constituting neoliberal hegemony. Pluto Press.
Doğan, M. G. (2015). 1980 sonrası sendikal hareket: Türkiye’de sendikacılığın kuğu Şarkısı. In Y. D. Çetinkaya & M. Ö. Alkan (Eds.), Tanzimat’tan günümüze türkiye işçi sınıfı tarihi: 1839-2014. Yeni yaklaşımlar, yeni alanlar, yeni sorunlar (pp. 322-334). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Doğan, M. G. (2024). The decline of the labour movement in Turkey during the neoliberal globalization and the hope for revitalization. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 26(6), 905–919. https://doi.org/10.1080/19448953.2024.2310907
Durak, Y. (2018). Emeğin tevekkülü: Konya’da işçi-işveren ilişkileri ve dindarlık. İletişim Yayınları.
Gök, C. (2023). Endüstrinin yaban kedileri: Sendika dışı üç grev. Sarmal Kitabevi.
Gökçek, A. Ç. (2019). The mobilization of a wildcat strike in Turkey. (MA Thesis). Boğaziçi University Department of Politics.
Koçak, M. H., & Lordoğlu, K. (2015). AKP döneminde istihdam, işgücü ve işsizlik. In A. Çelik & M. Koray (Eds.), Himmet, fitrat, piyasa – AKP döneminde sosyal politika. İletişim Yayınları.
Mello, B. (2007). Political process and the development of labor insurgency in Turkey, 1945–80’. Social Movement Studies, 6(3), 207–225. https://doi.org/10.1080/14742830701666905
Müftüoğlu, Ö. (2007). Kriz ve sendikala. In F. Sazak (Ed.), Türkiye’de sendikal kriz ve sendikal arayışlar. EPOS.
Özuğurlu, M. (2008). Anadolu’da küresel fabrikanın doğuşu: Yeni işçilik örüntülerinin sosyolojisi. Kalkedon.
Palley, T. I. (2018). Globalization checkmated? Political and geopolitical contradictions coming home to roost. Real-World Economics Review, 85, 2–14. http://www.paecon.net/PAEReview/issue85/Palley85.pdf
Pamuk, Ş. (1986). 24 ocak sonrasında sınıflar ve gelir dağılımı. 11. Tez, 2, 87–101.
Pamuk, Ş. (2008). Economic change in twentieth-century Turkey: is the glass more than half full? In R. Kasaba (Ed.), The Cambridge history of Turkey (pp. 266-300). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CHOL9780521620963.011
Sen, U. (2022, 16 Mart). Trendyol: “Days of epic struggle”. Umut-Sen. https://umutsen.org/index.php/2022/03/trendyol-days-of-epic-struggle/
Taşkıran, G. (2011). Sınıf örgütlenmesinde yeni deneyimler. Çalışma ve Toplum, 31(4), 135–162. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ct/issue/71788/1155167
Taştan, O. (2015). Türk-Metal üyesi İşçilerin 2015 eylemleri: Metal sektöründe fabrika rejimi üzerine mücadelelerin tarihi açısından bir değerlendirme. Mülkiye Dergisi, 39(3), 305–342. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mulkiye/issue/279/1301
Taştekin, U. (2022). Türkiye’de emek örgütlerine “Metal Fırtına” deneyimi işığında bir bakış. In A. Topal & C. Çelik (Eds.), 21. Yüzyılda devletin dönüşümü: Otoriterleşme, kriz ve hegemonya galip yalman’a armağan (pp. 333-350). İmge Yayınları.
T.C. Cumhurbaşkanlığı (2017, 24 Aralık). Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname [Decreto-Lei sobre a adoção de medidas no âmbito do estado de emergência]. https://teftis.ktb.gov.tr/TR-263633/olaganustu-hal-kapsaminda-bazi-duzenlemeler-yapilmasi-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname-khk676.html
Tuğal, C. (2006). The appeal of Islamic politics. The Sociological Quarterly, 47(2), 245–273. https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.2006.00045.x
Yazıcı, E. (1993). Yeni bir dünyanın eşiğinde Türk-İş ve değişim (değişim tartışmaları). Sistem Yayınları.
Este trabalho está licenciado sob uma licença Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Mustafa Görkem Doğan